“หยุดข่าวลวง ทวงความจริง”เมื่อไทบ้านลุกขึ้นมาตรวจสอบข่าวลวง หยุดข่าวลือทั้งชุมชนในนามเครือข่าย “อีสานโคแฟค”

เดินหน้า“หยุดข่าวลวง ทวงความจริง”เมื่อไทบ้านลุกขึ้นมาตรวจสอบข่าวลวง หยุดข่าวลือทั้งชุมชนในนามเครือข่าย “อีสานโคแฟค”

เราไม่สามารถปฏิเสธได้ว่าในปัจจุบันเป็นยุคของข้อมูลข่าวสาร เริ่มตั้งแต่ตื่นนอนจนถึงเข้านอน ข้อมูลข่าวสารต่างอยู่รอบตัวเราเสมอทั้งในสื่อกระแสหลักและสื่อออนไลน์ที่มีความถี่และรวดเร็ว จากผู้ผลิตสื่อมายังผู้รับสาร แต่ด้วยความเร็วในการสื่อสาร หรือ ความเร็วในการส่งต่อข้อมูล ข่าวสารในปัจจุบันก็ทำให้เกิดความผิดพลาดทั้งในเรื่องเนื้อหา และความจริง หรือแม้แต่การผลิต เนื้อหาที่บิดเบือนข้อเท็จจริงอันทำให้เกิดความตื่นตระหนกในสังคมเกิดขึ้น วันนี้ทีมอีสานโคแฟค ชวนเดินทางไปรู้จักกับศูนย์ตรวจสอบข่าวลวงชุมชนแห่งแรกในภาคอีสานกัน

โคแฟคเป็นเรื่องใหม่ของชาวบ้าน

"แรกๆไม่เข้าใจว่า โคแฟคคืออะไร แต่พอมาทำความเข้าใจแล้วก็ทราบได้ว่า เป็นการตรวจสอบข่าวว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร ใครผลิตข่าว และต้องการอะไรจากข่าวนั้น ทำให้เราระวังในการรับข่าวสารและส่งต่อข่าวนั้นๆ ลองแล้วดี ชาวบ้านก็สนใจกันมาก " อธิชัย ภูษา หรือพ่อยศ กล่าวถึงเรื่องโคแฟคหลังจากการร่วมปฏิบัติการ "อีสานโคแฟค" เมื่อครั้งก่อน พ่อยศเล่าว่าในพื้นที่ก็จะพบข่าวลือในแต่ละช่วงสถานการณ์ในชุมชน ทำให้บางครั้งด้วยความรวดเร็วและลือกันหนาหูทำให้ขาดการตรวจสอบ โคแฟคจะเป็นเครื่องมือหนึ่งที่จะช่วยให้ชาวบ้านมีความรู้ในการเสพข่าวมากขึ้น พ่อยศเป็นหนึ่งในกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอุดรธานีที่ร่วมคัดค้านเหมืองแร่โปแตซมามากกว่า 29 ปี ซึ่งก็เป็นชาวบ้านที่ทำมาหากินในชุมชนบ้านเกิดของตัวเอง ซึ่งวันนี้ก็เป็นโอกาสดีที่ได้มีโอกาสพบกันของชาวบ้าน

เปิดตัวศูนย์ตรวจสอบข่าวลวงชุมชน

วันที่ 31 มกราคม 2564 เวลา 09.00 น. บริเวณลานวัดอรุณธรรมรังษี บ้านโนนสมบูรณ์ ต.ห้วยสามพาด อ.ประจักษ์ศิลปาคม จ.อุดรธานี ชาวบ้านในพื้นที่ 5 ชุมชนในนามกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอุดรธานี เปิดเวทีสานเสวนา "สิทธิชุมชน"ที่เปลี่ยนไป เมื่อ"รัฐธรรมนูญ"ได้เปลี่ยนแปลงโดยช่วงหนึ่งในงานเสวนา เป็นการพูดถึงการตรวจสอบข่าวลวงชุมชน โดยการใช้เครื่องมืออย่าง แชทบอท Line Cofact และ Cofact.org ในการร่วมกันตรวจสอบข่าวลวงที่เข้ามาในชุมชน "ชัวร์ก่อนแชร์"

“อยากให้พี่น้องทุกคนมาร่วมกันเป็นหนึ่งในโคแฟค ตรวจสอบข่าวลวง เพราะบางครั้งการที่เราได้รับข่าวมาก็ไม่รู้ว่าจริงไม่จริง แต่ถ้าลองมามีการตรวจสอบอย่างที่ผมเคยทำในไลน์ มันจะให้พิมพ์เข้าไปถามแล้วตรวจสอบดู ถ้าอันไหนจริงเข็มที่เหมือนหน้าปัดมอเตอร์ไซค์มันจะขึ้นสีเขียวๆ อันนี่เชื่อได้ ถ้าอันไหนลดลงมาอยู่ตรงกลางก็เชื่อได้บ้างไม่ได้บ้าง แต่ถ้าเข็มอยู่สีแดงๆ เป็นข่าวลวง” อธิชัย ภูษา หรือพ่อยศกล่าวระหว่างแลกเปลี่ยนกับชาวบ้านในเวทีเสวนาหลังจากได้ทดลองใช้เครื่องมือแชทบอท “ไลน์โคแฟค” พร้อมแลกเปลี่ยนกับชาวบ้านเรื่องประสบการณ์การรับข้อมูลข่าวลวงข่าวลือ ที่เกิดขึ้นในชุมชน และบอกเล่าถึงความตั้งใจที่จะริเริ่มจัดตั้งศูนย์ตรวจสอบข่าวลวงชุมชนขึ้นในหมู่บ้าน ซึ่งก็มีชาวบ้านหลายคนให้ความสนใจ

“ผมสนใจมากเลย เรื่องตรวจสอบข่าวลวง แต่เรื่องโทรศัพท์ใช้ยังไงอันนี้ไม่รู้เลย ให้หลานช่วยดูเขาก็คงไม่อยากช่วย แล้วผมต้องเริ่มอย่างไร เข้าไปตรงไหน” หนึ่งในชาวบ้านสะท้อนแลกเปลี่ยนต่อเครื่องมือแชทบอทไลน์โคแฟคว่าส่วนใหญ่แล้วในชุมชนจะเป็นผู้สูงอายุไม่ค่อยมีสมาร์ทโฟนใช้ และเป็นปัญหากับการเรียนรู้ในการใช้เครื่องมือสื่อสาร ทีมอีสานโคแฟค จึงอาสาแนะนำวิธีการใช้สมาร์ทโฟนสำหรับคนที่มี และสำหรับคนที่ไม่มีสมาร์ทโฟนใช้การจับคู่บัดดี้กับคนที่มีในชุมชน แจ้งข่าวสารสร้างเครือข่ายปัญญารวมหมู่ในชุมชน ในการเริ่มตรวจสอบข่าวลวงในระดับชุมชนปัจจุบันชุมชนได้เริ่มต้นตั้งศูนย์ตรวจสอบข่าวลวงชุมชน เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร และการเป็นผู้ตรวจสอบข้อมูลในชุมชน และสร้างเครือข่ายในชุมชนต่อเนื่อง

การร่วมกันตรวจสอบข่าวลวงชุมชนนอกเหนือจากการสร้างเครือข่ายในระดับหมู่ในการช่วยกันสอดส่องดูแลชุมชนเกี่ยวกับข่าวลวงที่อาจสร้างความตื่นตระหนก หรือสร้างความเข้าใจผิดในระดับชุมชนได้แล้ว ยังถือได้ว่าเป็นการรู้เท่าทันสื่อในยุคปัจจุบันในการส่งต่อหรือรับข่าวสารผ่านการบอกต่อ และช่องทางสื่อต่างๆ ได้อีกด้วย การเริ่มต้นของชุมชนตรวจสอบข่าวลวงเพียงไม่กี่คนกำลังสร้างเครือข่ายชาวบ้านให้หันมาสนใจวิเคราะห์ข่าวสารที่ได้รับอย่างจริงจังมากขึ้น

อีสานโคแฟค ESAN COFACT

ร่วมหยุดข่าวลวง ทวงความจริง กับ Cofact.org

www.facebook.com/อีสานโคแฟค / Line ID : @Cofact

ผู้เขียน

mojo esan